Zgodnie z art. 30 ustawy z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych – dalej u.ś.r., osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest zobowiązana do ich zwrotu. Przepis ten zawiera upoważnienie ustawowe dla organów administracji do wydawania decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego pod warunkami określonymi w tym przepisie. Należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o ustaleniu i zwrocie należności stała się ostateczna. Bieg przedawnienia przerywa: odroczenie terminu płatności należności, rozłożenie spłaty należności na raty, zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym dłużnik został powiadomiony. Nie wydaje się decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. Kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalone ostateczną decyzją podlegają potrąceniu z wypłacanych świadczeń rodzinnych. Nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 30 ust. 7 u.ś.r.). Kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy.
Jak z powyższego wynika, kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych są należnościami publicznoprawnymi, które podlegają przymusowemu wykonaniu w trybie przepisów ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednakże dopiero skuteczne doręczenie decyzji o nienależnie pobranych świadczeniach, które jest momentem, od którego decyzja trafia do obrotu prawnego, a następnie bezskuteczny upływu terminu uiszczenia należności pieniężnej wynikającej z doręczonej stronie decyzji, będzie upoważniało wierzyciela do zwrócenia się go organu egzekucyjnego o podjęcie postępowania egzekucyjnego w zakresie nieuiszczonej należności. A w sytuacji, gdy decyzja o nienależnie pobranych świadczeniach rodzinnych nie została skutecznie doręczona i organ nie posiada informacji o miejscu zamieszkania strony zachodzi podstawa do zastosowania art. 34 § 1 ustawy z 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego – k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony.
Dopiero gdy nastąpi skuteczne doręczenie decyzji o nienależnie pobranych świadczeniach rodzinnych, a następnie upłynie terminu uiszczenia należności pieniężnej wynikającej z doręczonej stronie decyzji, organ będzie mógł zwrócić się do organu egzekucyjnego o podjęcie postępowania egzekucyjnego w zakresie nieuiszczonej należności kierując tytuł wykonawczy do naczelnika urzędu skarbowego.